تداخل های دارویی و غذایی؛ وقتی میوه های سالم به دشمنان درمان تبدیل می شوند! - رپید دانلود

تداخل دارو و میوه یکی از پیچیده ترین و در عین حال نادیده گرفته شده ترین مباحث در پزشکی مدرن است. بسیاری از ما تصور می کنیم چون میوه طبیعی است، هیچ خطری برای درمان های شیمیایی ندارد؛ اما واقعیت این است که بعضی ترکیبات گیاهی می توانند آنزیم های کلیدی بدن را که مسئول تجزیه داروها هستند، برای ساعت ها یا حتی روزها از کار بیندازند.

در این پست، ما فراتر از هشدارهای ساده حرکت می کنیم تا مکانیسم های مولکولی تداخلات را کالبدشکافی کنیم. از اثرات پنهان مرکبات بر داروهای قلبی گرفته تا تداخلات عجیب میوه های حاوی ویتامین K با ضدانعقادها، ما به شما خواهیم گفت که چگونه بدون حذف میوه ها از رژیم غذایی خود، از مرز باریک میان تغذیه سالم و مسمومیت دارویی با موفقیت عبور کنید. این مقاله با تکیه بر پژوهش های نوین، به شما می آموزد که کدام میوه در سبد خرید شما ممکن است با نسخه پزشکتان در تضاد باشد.

1- مکانیسم های بیولوژیک؛ چرا دارو با میوه می جنگد؟

برای درک تداخلات، باید با آنزیمی به نام سیتوکروم P450 (Cytochrome P450) آشنا شوید که در کبد و دیواره روده کوچک واقع شده است. وظیفه اصلی این آنزیم، شناسایی و تجزیه داروها برای دفع از بدن است. بعضی میوه ها حاوی ترکیباتی هستند که این آنزیم را مهار می نمایند. وقتی آنزیم مهار گردد، دارو بیش از حد در خون باقی می ماند و غلظت آن به سطح سمی می رسد. در مقابل، بعضی دیگر از میوه ها سرعت فعالیت این آنزیم را بالا برده و باعث می شوند دارو قبل از اینکه اثر کند، از بدن دفع گردد.

شاید نشنیده باشید:

ترکیباتی به نام فورانوکومارین ها (Furanocoumarins) در بعضی مرکبات وجود دارند که می توانند به طور غیرقابل بازگشت به آنزیم های روده متصل شوند. این یعنی حتی اگر دارو را چند ساعت بعد از خوردن میوه مصرف کنید، باز هم خطر تداخل وجود دارد؛ زیرا بدن به زمان احتیاج دارد تا آنزیم های نو بسازد.

تداخل دیگر در سطح پروتئین های انتقال دهنده رخ می دهد. این پروتئین ها مانند اتوبوس هایی هستند که مولکول های دارو را به درون سلول ها می برند. بعضی ترکیبات میوه ای این اتوبوس ها را اشغال می نمایند و مانع ورود دارو به جریان خون می شوند. در این حالت، بیمار با وجود مصرف دقیق دارو، هیچ بهبودی حاصل نمی نماید زیرا دارو اصلاً جذب نشده است. این تداخلات پیچیده نشان می دهند که زمان بندی مصرف میوه و دارو تنها یک توصیه ساده نیست، بلکه یک ضرورت فیزیولوژیک برای حفظ امنیت بیمار است.

2- پرونده ویژه گریپ فروت؛ سلطان تداخلات دارویی

گریپ فروت (Grapefruit) شناخته شده ترین میوه در جهانی تداخلات دارویی است. این میوه با بیش از 85 داروی مختلف تداخل دارد که نیمی از آن ها می توانند عوارض جانبی جدی ایجاد نمایند. خطر اصلی گریپ فروت در تداخل با داروهای استاتین (Statins) برای چربی خون، داروهای فشار خون (مانند نایفدیپین) و بعضی داروهای ضدسرطان نهفته است. مصرف تنها یک عدد گریپ فروت یا یک لیوان آب آن می تواند غلظت بعضی داروها را در خون تا چند برابر افزایش دهد.

-افزایش خطر تخریب عضلانی (Rhabdomyolysis) در اثر تداخل با استاتین ها

-ایجاد آریتمی قلبی در اثر تداخل با داروهای تنظیم نماینده ضربان

-کاهش شدید فشار خون و سرگیجه های ناگهانی

نکته بحرانی اینجاست که اثر گریپ فروت بر آنزیم ها می تواند تا 72 ساعت باقی بماند. بنابراین، فاصله گذاشتن چند ساعته بین مصرف این میوه و دارو عملاً بی فایده است. اگر دارویی مصرف می کنید که روی جعبه آن هشدار عدم مصرف با گریپ فروت درج شده، ایمن ترین راه این است که این میوه را به طور کامل از رژیم غذایی خود حذف کنید و به سراغ جایگزین هایی مثل پرتقال شیرین بروید.

3- تداخلات پنهان مرکبات؛ فراتر از یک لیموترش ساده

اگرچه گریپ فروت بدنام ترین است، اما سایر اعضای خانواده مرکبات نیز بی خطر نیستند. نارنج (Seville Orange) که اغلب در تهیه مربا یا به عنوان چاشنی استفاده می گردد، حاوی همان ترکیبات فورانوکومارین موجود در گریپ فروت است. پوملو (Pomelo) و حتی بعضی انواع لیموترش های خاص نیز می توانند مکانیسم های مشابهی را فعال نمایند. این موضوع برای بیمارانی که داروهای نقص ایمنی (Immunosuppressants) مصرف می نمایند، بسیار حیاتی است.

بسیاری از افراد تصور می نمایند مرکبات شیرین مانند پرتقال های معمولی (Navel Oranges) هم تداخل دارند، در حالی که پژوهش های نوین نشان می دهند این نوع پرتقال ها معمولاً تأثیر شدیدی بر آنزیم CYP3A4ندارند. با این حال، مصرف مقادیر بسیار زیاد آب مرکبات می تواند اسیدیته معده را تغییر داده و پوشش محافظ بعضی قرص ها (Enteric-coated tablets) را زودتر از موعد تخریب کند. این امر باعث می گردد دارو در معده باز گردد، در حالی که قرار بوده در روده جذب گردد؛ نتیجه این اتفاق چیزی جز سوزش معده و بی اثری دارو نخواهد بود.

4- میوه های حاوی ویتامین K و نبرد با ضدانعقادها

داروهایی مانند وارفارین (Warfarin) برای جلوگیری از لخته شدن خون تجویز می شوند و عملکرد آن ها دقیقاً بر خلاف ویتامین K است. میوه هایی که مقادیر قابل توجهی ویتامین K دارند، می توانند اثر وارفارین را خنثی نمایند و بیمار را در معرض خطر سکته مغزی یا لخته شدن خون قرار دهند. اگرچه سبزیجات برگ سبز منابع اصلی این ویتامین هستند، اما بعضی میوه ها نیز در این فهرست سیاه قرار می گیرند.

-کیوی (Kiwi) به علت تراکم بالای ویتامین K

-آووکادو (Avocado) که می تواند متابولیسم وارفارین را تغییر دهد

-تمشک و شاتوت در مقادیر زیاد

نکته کلیدی در خصوص این تداخل، ثبات است. پزشکان توصیه نمی نمایند که این میوه ها را کاملاً حذف کنید، بلکه می خواهند مصرف شما هر روز به یک مقدار ثابت باشد. تغییر ناگهانی در مصرف کیوی یا آووکادو (مثلاً مصرف زیاد در یک روز و عدم مصرف در هفته بعد) باعث نوسانات شدید در شاخص INR خون می گردد که برای بیماران قلبی بسیار خطرناک است. تعادل، رمز موفقیت در مصرف میوه ها همراه با داروهای ضدانعقاد است.

5- پتاسیم و داروهای فشار خون؛ وقتی موز چالش ساز می گردد

بسیاری از داروهای کنترل فشار خون، به ویژه مهارنماینده های ACE (مانند انالاپریل و کاپتوپریل) و مسدودنماینده های گیرنده آنژیوتانسین، تمایل دارند سطح پتاسیم را در بدن حفظ نمایند. در این شرایط، مصرف مداوم میوه هایی که بمب پتاسیم محسوب می شوند، می تواند منجر به شرایطی به نام هایپرکالمی (Hyperkalemia) گردد. تجمع بیش از حد پتاسیم در خون شوخی بردار نیست؛ این شرایط می تواند باعث تپش قلب، ضعف عضلانی و در موارد شدید، ایست قلبی گردد.

دانستنی نایاب:

برخلاف تصور عمومی، غلظت پتاسیم در میوه های خشک مانند برگه زردآلو و خرما به علت از دست رفتن آب، چندین برابر میوه تازه است. بیماران کلیوی که داروهای خاص مصرف می نمایند، باید در مصرف این بمب های کوچک انرژی احتیاط مضاعف به خرج دهند.

موز، طالبی، پرتقال و هندوانه از جمله میوه هایی هستند که پتاسیم بالایی دارند. البته برای یک فرد سالم، دفع پتاسیم اضافی به وسیله کلیه ها به راحتی انجام می گردد، اما وقتی داروهای فشار خون مسیر دفع را تغییر می دهند، تعادل الکترولیتی بدن به هم می خورد. اگر از این دسته داروها استفاده می کنید، احتیاجی به حذف موز نیست، اما باید از مصرف افراطی و روزانه آن خودداری کنید و به طور منظم سطح الکترولیت های خون خود را تحت نظر پزشک چک کنید.

6- آنتی بیوتیک ها و میوه های کلسیم دار؛ سد جذب درمان

تداخل آنتی بیوتیک ها با مواد معدنی یکی از کلاسیک ترین مباحث داروسازی است. بعضی آنتی بیوتیک ها به ویژه خانواده تتراسایکلین ها و فلوروکینولون ها (مانند سیپروفلوکساسین)، تمایل شدیدی به پیوند خوردن با کلسیم و منیزیم دارند. این پیوند باعث ایجاد کمپلکس های درشتی می گردد که از دیواره روده عبور نمی نمایند. نتیجه؟ دارو بدون اینکه جذب گردد، دفع شده و عفونت در بدن به جولان خود ادامه می دهد.

-پرهیز از مصرف هم زمان انجیر و توت های خشک که کلسیم بالایی دارند

-فاصله گذاری حداقل 2 ساعته بین آنتی بیوتیک و میوه های غنی از املاح

-دقت در مصرف غلات غنی شده که اغلب با قطعات میوه همراه هستند

بسیاری از بیماران تصور می نمایند فقط شیر و لبنیات با آنتی بیوتیک تداخل دارند، اما میوه هایی که سرشار از کلسیم یا منیزیم هستند نیز می توانند همان اثر منفی را داشته باشند. برای اطمینان از شکست کامل باکتری ها، بهتر است آنتی بیوتیک را فقط با آب ساده مصرف کنید و ضیافت میوه ای خود را به چند ساعت بعد موکول نمایید.

7- میوه های حاوی تیرامین و تداخل با داروهای اعصاب

در جهانی داروهای روان پزشکی، دسته ای از داروها به نام مهارنماینده های مونوآمین اکسیداز (MAOIs) وجود دارند که با یک ماده شیمیایی به نام تیرامین (Tyramine) تداخل شدیدی نشان می دهند. تیرامین در میوه هایی که بیش از حد رسیده یا تخمیر شده اند، به وفور یافت می گردد. تداخل این دو ماده می تواند باعث افزایش ناگهانی و بحرانی فشار خون گردد که در پزشکی به آن واکنش پنیر می گویند؛ هرچند این واکنش با میوه های خاص نیز رخ می دهد.

موزهای بیش از حد رسیده (با پوست سیاه)، آووکادوی له شده و میوه های خشک که مدتی از نگهداری آن ها گذشته، حاوی مقادیر بالای تیرامین هستند. بیماران تحت درمان با داروهای قدیمی ضد افسردگی باید مراقب باشند که میوه ها را فقط به صورت کاملاً تازه مصرف نمایند. جالب است بدانید که این تداخل می تواند باعث سردردهای میگرنی وحشتناک و قرمزی ناگهانی صورت گردد. پس در این مورد خاص، تازگی میوه فراتر از یک توصیه بهداشتی، یک پروتکل درمانی ایمنی است.

8- زغال اخته و داروهای دیابت؛ خطر افت ناگهانی قند

زغال اخته (Cranberry) و بعضی میوه های جنگلی به علت داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی قوی، به طور طبیعی قند خون را کاهش می دهند. وقتی این میوه ها در مقادیر زیاد (به ویژه به صورت عصاره یا دوزهای غلیظ) همراه با داروهای کاهنده قند خون مانند متفورمین یا گلی بنکلامید مصرف شوند، می توانند اثر دارو را تشدید نمایند. این هم افزایی ناخواسته ممکن است منجر به هیپوگلیسمی (Hypoglycemia) یا افت شدید قند خون گردد.

علائمی مثل لرزش دست، تعریق سرد و تاری دید نشان دهنده افت قند خون در اثر این تداخل است. برای بیماران دیابتی که در پی درمان های مکمل گیاهی هستند، بسیار حیاتی است که مصرف میوه هایی با خاصیت کاهندگی قند را با دوز داروهای شیمیایی خود تنظیم نمایند. هیچ گاه بدون مشورت با پزشک، دوز بالایی از عصاره میوه های خاص را به رژیم خود اضافه نکنید، چرا که هماهنگی بین طبیعت و شیمی در بدن دیابتی ها بسیار ظریف و حساس است.

9- بخش ویژه: تداخل میوه ها با داروهای اعصاب و سلامت روان؛ زوایای پنهان

یکی از مباحثی که کمتر در رسانه های عمومی به آن پرداخته شده، تداخل بعضی میوه های استوایی و عصاره های میوه ای با داروهای ضدافسردگی نوین (مانند SSRIها) و داروهای ضدصرع است. بعضی میوه ها مانند انبه و پاپایا حاوی ترکیباتی هستند که می توانند بر فراهمی زیستی (Bioavailability) داروهایی مثل سرترالین یا کاربامازپین تأثیر بگذارند. این تداخل می تواند باعث نوسانات خلقی ناگهانی یا کاهش آستانه تشنج در بیماران حساس گردد.

یک نکته کنجکاوی برانگیز:

تحقیقات نشان می دهند که عصاره میوه شور یا همان پشن فروت (Passion Fruit) ممکن است اثر داروهای آرام بخش و خواب آور را به شدت تقویت کند. مصرف هم زمان این میوه با داروهایی مثل آلپرازولام می تواند منجر به خواب آلودگی بیش از حد و کاهش سطح هوشیاری در فعالیت های خطرناک مانند رانندگی گردد.

علاوه بر این، میوه های غنی از فیبر پکتین در صورت مصرف هم زمان با داروهای اعصاب، می توانند سرعت جذب دارو را در روده کاهش داده و باعث شوند سطح دارو در خون به حد درمانی نرسد. برای حفظ پایداری شرایط روانی، توصیه می گردد بیماران این دسته از داروها را با فاصله حداقل دو ساعت از مصرف میوه های حجیم میل نمایند. حفظ یک الگوی ثابت در مصرف میوه ها به سیستم عصبی اجازه می دهد تا خود را با سطح دارو تطبیق داده و از بروز شوک های بیوشیمیایی جلوگیری کند.

سوالات متداول (Smart FAQ)

1. آیا مصرف یک عدد پرتقال معمولی با قرص فشار خون خطرناک است؟

به طور معمول پرتقال های شیرین معمولی تداخل شدیدی با بیشتر داروهای فشار خون ندارند و منبع خوبی از ویتامین C هستند. خطر اصلی متوجه گریپ فروت و نارنج است که آنزیم های تجزیه نماینده دارو را مهار می نمایند. با این حال، اگر داروی شما از دسته نگهدارنده پتاسیم است، در مصرف میوه های پرپتاسیم نباید افراط کنید.

2. چگونه بفهمم داروی من با میوه ای که می خورم تداخل دارد؟

اولین و معتبرترین منبع، برگه راهنمای داخل جعبه دارو (Leaflet) است که بخش تداخلات غذایی را به وضوح شرح داده است. بعلاوه می توانید از داروساز داروخانه درباره تداخل دارو با مرکبات یا میوه های خاص سوال کنید. علائم غیرعادی مثل سرگیجه شدید یا تپش قلب بعد از خوردن میوه همراه دارو، یک نشانه هشدار جدی است.

3. آیا فاصله انداختن 2 ساعته بین میوه و دارو همیشه امنیت مصرف را تضمین می نماید؟

خیر، در خصوص میوه هایی مثل گریپ فروت، فاصله 2 ساعته کافی نیست زیرا اثر مهارنمایندگی آن بر آنزیم ها تا 72 ساعت باقی می ماند. برای بیشتر میوه های دیگر، فاصله 2 تا 4 ساعته از جذب فیزیکی و تداخلات معده ای جلوگیری می نماید. اما برای داروهای حساس، بهتر است میوه مورد نظر به طور کامل در دوره درمان محدود گردد.

4. تکنولوژی های نوین چگونه به پیشگیری از تداخلات دارویی یاری می نمایند؟

اپلیکیشن های هوشمند دارویی اکنون با اسکن بارکد دارو، هشدارهای آنی درباره تداخل با مواد غذایی و میوه ها را به کاربر نمایش می دهند. بعلاوه در تحقیقات نو، دانشمندان در حال مهندسی ژنتیکی میوه هایی فاقد فورانوکومارین هستند تا بیماران قلبی بتوانند بدون ترس از میوه لذت ببرند. این فناوری ها نویدبخش دوران نوی از شخصی سازی تغذیه و درمان هستند.

5. آیا میوه های یخ زده یا خشک شده تداخل کمتری با داروها دارند؟

برعکس، فرآیند خشک کردن باعث غلیظ شدن مواد موثره و قندهای میوه می گردد که می تواند تداخلات را تشدید کند. برای مثال، مقدار پتاسیم در برگه زردآلو بسیار بیشتر از زردآلوی تازه است و خطر بیشتری برای داروهای فشار خون دارد. انجماد معمولاً ترکیبات را حفظ می نماید، بنابراین میوه یخ زده تفاوتی با میوه تازه در ایجاد تداخل ندارد.

6. آیا باور به اینکه آب لیمو اثر تمام داروها را از بین می برد، فیک نیوز است؟

بله، این یک باور خرافی است که ریشه علمی دقیقی ندارد و آب لیمو لزوماً تمام داروها را بی اثر نمی نماید. اسیدیته آب لیمو تنها ممکن است بر سرعت باز شدن پوشش بعضی قرص ها در معده تأثیر بگذارد اما متابولیسم بیشتر داروها را مختل نمی نماید. با این حال، مصرف مقادیر بسیار زیاد آن با آنتی بیوتیک ها توصیه نمی گردد.

7. آیا مصرف میوه با داروهای تیروئید (مثل لووتیروکسین) ممنوع است؟

داروی تیروئید باید با معده کاملاً خالی مصرف گردد زیرا فیبر میوه و کلسیم موجود در بعضی میوه ها مانع جذب آن می شوند. مصرف میوه بلافاصله بعد از این دارو می تواند باعث گردد سطح هورمون در بدن شما تنظیم نگردد. برترین راه، مصرف دارو در ابتدای صبح و خوردن میوه حداقل یک ساعت پس از آن است.

8. آیا انار با داروهای قلبی و چربی خون تداخل دارد؟

انار حاوی ترکیباتی است که ممکن است تا حدی مشابه گریپ فروت عمل نموده و آنزیم های کبدی را درگیر کند. اگرچه شدت آن کمتر از گریپ فروت است، اما بیمارانی که وارفارین یا استاتین مصرف می نمایند باید در مصرف مقادیر زیاد آب انار احتیاط نمایند. مصرف متعادل دانه های انار معمولاً برای بیشتر افراد مسئله ای ایجاد نمی نماید.

9. آیا میوه های حاوی آنزیم مثل آناناس بر جذب داروهای مسکن تأثیر دارند؟

آنزیم بروملین موجود در آناناس می تواند نفوذپذیری بافت ها را افزایش داده و جذب بعضی مسکن ها و آنتی بیوتیک ها را تسریع کند. این موضوع لزوماً بد نیست اما می تواند دوز موثر دارو در خون را سریع تر از حد انتظار بالا ببرد. اگر جراحی داشته اید و مسکن قوی مصرف می کنید، درباره مصرف آناناس با پزشک خود مشورت کنید.

10. چرا در دوران شیمی درمانی از مصرف بعضی آب میوه ها منع می شویم؟

بسیاری از داروهای شیمی درمانی به وسیله همان آنزیم هایی تجزیه می شوند که گریپ فروت و نارنج آن ها را مهار می نمایند. تجمع داروی شیمی درمانی در خون به علت عدم تجزیه، منجر به سمی شدن شدید بدن و آسیب به ارگان های حیاتی می گردد. در این دوران، ایمن ترین راه مصرف میوه هایی مثل سیب و گلابی است که کمترین تداخل آنزیمی را دارند.

11. آیا مصرف میوه های قرمز با داروهای آهن تداخل دارد؟

برخلاف تداخلات منفی، میوه های قرمز غنی از ویتامین C مانند توت فرنگی و انار جذب مکمل های آهن را به شدت بهبود می بخشند. این یک تداخل مثبت است که پزشکان اغلب آن را توصیه می نمایند تا کم خونی سریع تر درمان گردد. فقط دقت کنید که این میوه ها را با داروهایی که به کلسیم حساس هستند (مثل آنتی بیوتیک) هم زمان مصرف نکنید.

12. تداخل توت فرنگی با داروهای ضدالتهاب غیرپروئیدی (NSAIDs) چیست؟

توت فرنگی حاوی مقادیر کمی سالیسیلات طبیعی است که مشابه آسپرین عمل می نماید. مصرف مقادیر بسیار زیاد توت فرنگی با داروهایی مثل ژلوفن یا ناپروکسن می تواند خطر تحریک معده یا خونریزی های گوارشی را در افراد حساس افزایش دهد. البته این تداخل در مصرف معمول و روزانه میوه به ندرت مشکل ساز می گردد.

13. آیا مصرف میوه با معده خالی تداخلات دارویی را کاهش می دهد؟

خیر، مصرف میوه با معده خالی لزوماً تداخلات آنزیمی کبد را از بین نمی برد و فقط سرعت جذب فیزیکی را تغییر می دهد. اگر میوه مهارنماینده آنزیم باشد، چه با غذا خورده گردد و چه با معده خالی، اثر خود را بر دارو خواهد گذاشت. برترین راه، شناخت میوه های ممنوعه برای هر داروی خاص است.

14. آیا مصرف خیار با داروهای دیورتیک (ادرارآور) تداخل دارد؟

خیار به علت محتوای آب بسیار بالا و اثر مدر طبیعی، می تواند اثر داروهای ادرارآور را تقویت کند. این موضوع ممکن است منجر به دفع بیش از حد آب و املاح بدن و بروز سرگیجه یا افت فشار گردد. بیماران باید تعادل را در مصرف صیفی جات پرآب همراه با این داروها رعایت نمایند.

نتیجه گیری

آگاهی از تداخل های دارویی و غذایی به معنای حذف میوه ها از زندگی نیست، بلکه به معنای مدیریت هوشمندانه درمان است. میوه ها به عنوان منابع غنی آنتی اکسیدان و ویتامین، نقشی حیاتی در سلامت دارند، اما تعامل بیوشیمیایی آن ها با داروهای شیمیایی می تواند نتایج درمان را تغییر دهد. با شناخت مکانیسم های آنزیمی، رعایت زمان بندی صحیح و پرهیز از میوه های پرخطر مانند گریپ فروت در دوره های درمانی خاص، می توان از هر دو جهان (تغذیه طبیعی و طب مدرن) به نفع سلامتی بهره برد. همیشه به یاد داشته باشید که مشورت با پزشک یا داروساز، ساده ترین و مطمئن ترین راه برای عبور از چالش تداخلات است.

شما چگونه دارو و میوه را مدیریت می کنید؟

آیا تا به حال پس از مصرف میوه همراه با دارو، متوجه تغییر در حال عمومی خود یا اثربخشی درمان شده اید؟ تجربیات و سوالات خود را در بخش دیدگاه ها با ما به اشتراک بگذارید تا دیگران نیز از آموخته های شما بهره مند شوند.

دکتر علیرضا مجیدی

پزشک، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران

دکتر علیرضا مجیدی، نویسنده و بنیان گذار وبلاگ خبرنگاران .

بیش از دو دهه در زمینه سلامت، پزشکی، روان شناسی و جنبه های فرهنگی و اجتماعی آن ها می نویسد و کوشش می نماید دانش را ساده اما دقیق منتقل کند.

پزشکی دانشی پویا و همیشه در حال تغییر است؛ بنابراین، محتوای این نوشته جایگزین ویزیت یا تشخیص پزشک نیست.

دربارهٔ علیرضا مجیدی در خبرنگاران

مطالب مرتبط

تداخل دارویی مهارنماینده های پمپ پروتون و کلوپیدوگرل

با تکنیک مغزخوانی نو می توان به صورت تقریبی گفت که شما اخیرا چه داستانی شنیده اید یا به چه…

درمان دارویی مانیا یا شیدایی: انواع دسته هایی دارویی مؤثر و مقدار کارایی و عوارض جانبی هر یک از…

تاریخچه تلخ و پیچیده میوه ای به نام موز: از میوه ای ساده تا امپراتوری ثروت، خون و سیاست

سندرم هپاتورنال؛ وقتی کلیه های سالم قربانی سقوط کبد می شوند

اثر تداخل؛ چرا یادگیری های مشابه باعث فراموشی می شوند؟